Rak a kredyt hipoteczny — jak nie stracić mieszkania

W skrócie: diagnoza nowotworu nie zawiesza raty kredytu ani na jeden miesiąc. Bank nie dowiaduje się o chorobie i nie ma obowiązku nic z tym zrobić, a dochód spada wtedy najczęściej do 80% podstawy zasiłku chorobowego. Ubezpieczenie na życie przy hipotece obejmuje zwykle wyłącznie śmierć, więc przy chorobie po prostu nie zadziała. Realne narzędzia są trzy i warto je znać zanim, a nie po: wakacje kredytowe albo restrukturyzacja w banku, świadczenie z umowy poważnych zachorowań oraz Fundusz Wsparcia Kredytobiorców. Polisa onkologiczna działa na innym froncie — zdejmuje z budżetu koszt leczenia, żeby rata miała z czego być płacona.

Dlaczego polisa do hipoteki tu nie pomoże

To jest najczęstsze rozczarowanie, jakie widzę w tej sytuacji. Kredytobiorca ma polisę wymaganą przez bank, płaci za nią od lat i zakłada, że „coś się z niej należy". Tymczasem ubezpieczenie przy kredycie hipotecznym jest zwykle skonstruowane pod jedno ryzyko: śmierć kredytobiorcy. Świadczenie idzie do banku i zamyka saldo.

Choroba w tej konstrukcji nie jest zdarzeniem ubezpieczeniowym. Możesz przechodzić półtoraroczne leczenie, stracić większość dochodu i nadal nie mieć z tej polisy złotówki, bo ona po prostu nie o tym jest.

Zdarzają się warianty rozszerzone o niezdolność do pracy albo o poważne zachorowanie i wtedy sytuacja wygląda inaczej. Sprawdź to w swoim dokumencie, nie w pamięci — szukaj sekcji z zakresem i wykazu zdarzeń objętych ochroną. Jeśli widnieje tam tylko śmierć, wiesz już, na czym stoisz.

Co realnie dzieje się z domowym budżetem

Zasiłek chorobowy przysługuje przez 182 dni, a świadczenie rehabilitacyjne maksymalnie przez dwanaście miesięcy. Wniosek o to drugie składa się na formularzu ZNp-7 mniej więcej sześć tygodni przed końcem zasiłku — i to jest termin, który w chorobie ucieka najczęściej. Spóźnienie oznacza lukę bez żadnego świadczenia, w miesiącu, w którym rata i tak musi wyjść z konta.

Przy racie 2 500 zł i dochodzie 6 000 zł spadek do 4 800 zł oznacza, że rata pochłania już ponad połowę tego, co wpływa. Przy 4 500 zł na świadczeniu rehabilitacyjnym robi się ciasno w sposób, którego nie da się rozwiązać oszczędzaniem na zakupach.

Trzy narzędzia, które faktycznie działają

Rozmowa z bankiem, i to wcześnie. Banki mają procedury restrukturyzacyjne: wydłużenie okresu kredytowania, czasowe zawieszenie spłaty kapitału, karencja w spłacie. Kluczowe jest, żeby zgłosić się przed pierwszym opóźnieniem, a nie po trzecim wezwaniu — z klientem, który sam przyszedł z dokumentacją, rozmawia się zupełnie inaczej niż z windykowanym dłużnikiem.

Fundusz Wsparcia Kredytobiorców. To rozwiązanie ustawowe dla osób, które znalazły się w trudnej sytuacji, przeznaczone na kredyty mieszkaniowe. Wniosek składa się za pośrednictwem banku. Warunki i limity zmieniają się w czasie, więc aktualne kryteria sprawdź bezpośrednio w banku albo na stronie funduszu, zanim zbudujesz na tym plan.

Świadczenie z umowy poważnych zachorowań. Jeśli je masz, jest to najszybszy zastrzyk gotówki — jednorazowa wypłata rzędu kilkunastu tysięcy złotych, w pakietach onkologicznych 15 000 lub 30 000 zł przy rozpoznaniu nowotworu złośliwego oraz 1 500 lub 3 000 zł przy zmianie in situ. Przy racie 2 500 zł to od kilku do kilkunastu miesięcy spokoju.

Czego nie robić

Nie zatajaj choroby przed bankiem, licząc na cud. Opóźnienia w spłacie kosztują więcej niż rozmowa o restrukturyzacji i zamykają drogę do części rozwiązań.

Nie sprzedawaj mieszkania w panice w pierwszym miesiącu po diagnozie. To decyzja nieodwracalna podejmowana w najgorszym możliwym momencie emocjonalnym, a leczenie onkologiczne trwa miesiącami i sytuacja finansowa zwykle się stabilizuje.

Nie licz na to, że polisa onkologiczna spłaci ratę. Ona nie wypłaca gotówki. Organizuje i finansuje leczenie za granicą do 1 mln EUR w wariancie podstawowym lub 2 mln EUR w rozszerzonym, ale przelewu na konto z niej nie będzie. Jej rola w tej układance jest inna i za chwilę do niej wrócę.

Nie rezygnuj ze składek na ochronę w trakcie choroby. To odruch oszczędnościowy, który potrafi kosztować najwięcej — wypowiedziana polisa nie wróci na tych samych warunkach, bo po diagnozie nowa ocena ryzyka wygląda już zupełnie inaczej.

Gdzie w tym wszystkim jest polisa onkologiczna

Warto ustawić proporcje uczciwie. Polisa onkologiczna nie jest narzędziem do obsługi kredytu i nikt nie powinien jej tak sprzedawać. Jest narzędziem do tego, żeby leczenie nie stało się drugim, równoległym kredytem.

W praktyce koszty, które w tej sytuacji wywracają budżet, to nie sama rata. To terapie spoza programów lekowych, diagnostyka wykonywana prywatnie, żeby nie czekać, i dojazdy do ośrodka oddalonego o dwieście kilometrów. Jeśli te pozycje są pokryte, dochód z zasiłku plus restrukturyzacja w banku zwykle wystarczają, żeby przejść przez leczenie bez utraty mieszkania. Jeśli nie są, rodzina zaczyna wybierać między leczeniem a ratą i to jest scenariusz, którego staramy się nie dopuścić.

Zakres obejmuje przy tym rzeczy, o których się nie myśli przy diagnozie: podróż i zakwaterowanie, osobę towarzyszącą, refundację leków będących kontynuacją leczenia do 50 000 EUR oraz opiekę kontrolną przez 36 miesięcy po zakończeniu.

Przeczytaj również

• Rak a praca i finanse
• Nowotwór a ubezpieczenie na życie