Leczenie onkologiczne

Zmiana szpitala w trakcie leczenia onkologicznego: czy stracę kolejkę

Szpital można zmienić, a z kartą DiLO nie stoisz w zwykłej kolejce: pakiet onkologiczny ma odrębne listy oczekujących wypełniane według kryteriów medycznych. Co ze skierowaniem, dokumentacją i prawem do konsylium.

F Filip Dzierżak 8 min czytania
Kobieta w granatowym żakiecie stoi przy oknie na korytarzu przychodni, przyciskając do siebie teczkę z dokumentami.
Spis treści

W skrócie: tak, szpital można zmienić, a pacjent z kartą DiLO nie traci przy tym „miejsca w kolejce", bo w pakiecie onkologicznym prowadzone są odrębne listy oczekujących, na które wpisuje się na podstawie karty i czterech kryteriów medycznych, a nie według daty zgłoszenia. Co więcej, osoby kontynuujące leczenie u danego świadczeniodawcy w ogóle nie są wpisywane na listę oczekujących. Formalnie można być zapisanym na jedną listę u jednego świadczeniodawcy na to samo świadczenie, więc zmiana polega na rezygnacji i zapisie w nowym ośrodku. Przy rezygnacji szpital ma obowiązek zwrócić oryginał skierowania papierowego albo umożliwić ponowne użycie e-skierowania, a kopię dokumentacji onkologicznej wydać bezpłatnie.

W mojej praktyce to pytanie pojawia się zwykle po drugim albo trzecim rozczarowaniu: nikt nie odbiera telefonu, termin przesunięto bez wyjaśnienia, pacjent nie wie, kto właściwie prowadzi jego sprawę. I wtedy słyszę zdanie: „wolałbym się przenieść, ale boję się, że zacznę od zera". Ten lęk jest zrozumiały, ale w pakiecie onkologicznym opiera się na błędnym założeniu. Warto wiedzieć, jak kolejka działa naprawdę.

Czy z kartą DiLO stoję w zwykłej kolejce?

Nie. Artykuł 20 ust. 12 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1461) nakazuje świadczeniodawcy prowadzić odrębne listy oczekujących dla pacjentów objętych diagnostyką onkologiczną lub leczeniem onkologicznym. Do tych list nie stosuje się kryteriów medycznych z rozporządzenia, które rządzi zwykłą kolejką.

Ustęp 13 określa, co decyduje o kolejności na liście onkologicznej: podstawą wpisu jest karta diagnostyki i leczenia onkologicznego oraz cztery kryteria oparte na aktualnej wiedzy medycznej, czyli stan zdrowia pacjenta, rokowanie co do dalszego przebiegu nowotworu, choroby współistniejące mające wpływ na nowotwór i zagrożenie wystąpieniem, utrwaleniem lub pogłębieniem niepełnosprawności. Data zgłoszenia nie jest tu wymieniona. Z zasady wyłączone są nowotwory skóry z wyjątkiem czerniaka skóry (ust. 14).

Jest jeszcze przepis, o którym prawie nikt nie wie, a który rozwiewa największy lęk: art. 20 ust. 1a mówi, że na liście oczekujących nie umieszcza się świadczeniobiorców kontynuujących leczenie u danego świadczeniodawcy. Jeśli jesteś w trakcie terapii, nie stoisz w żadnej kolejce po kolejny cykl. Osobno pisałem o samych terminach pakietu onkologicznego w tekście o karcie DiLO.

Czy mogę być zapisany w dwóch szpitalach naraz?

Nie na to samo świadczenie. Artykuł 20 ust. 10 jest jednoznaczny: „w celu otrzymania danego świadczenia opieki zdrowotnej świadczeniobiorca może wpisać się na jedną listę oczekujących u jednego świadczeniodawcy". Ustęp 10fa dodaje, że nawet jeśli otrzymasz więcej niż jedno skierowanie na takie samo świadczenie, zasada jednej listy obowiązuje dalej.

Zmiana ośrodka to więc zawsze dwa ruchy w tej kolejności: rezygnacja w starym miejscu i zapis w nowym. I tu ustawa daje pacjentowi konkretne narzędzia.

Sytuacja Co mówią przepisy Co z tego masz
Rezygnuję sam art. 20 ust. 2b: świadczeniodawca zwraca oryginał skierowania papierowego albo umożliwia ponowne użycie e-skierowania przez zmianę jego statusu skierowanie nie przepada, możesz je wykorzystać w innym ośrodku
Jestem w trakcie leczenia art. 20 ust. 1a: nie umieszcza się na liście oczekujących osób kontynuujących leczenie po przyjęciu do nowego ośrodka nie wracasz do kolejki
Szpital zakończył umowę z NFZ art. 20 ust. 10a–10c: zapisujesz się u innego świadczeniodawcy, który ustala kolejność z uwzględnieniem daty zgłoszenia w poprzednim miejscu; zaświadczenie o wpisie jest bezpłatne zachowujesz swoje miejsce w kolejce
Nie zgłosiłem się na termin art. 20 ust. 10e–10f: skreślenie, chyba że uprawdopodobnisz siłę wyższą; wniosek o przywrócenie składasz niezwłocznie, nie później niż w 7 dni od ustania przyczyny masz tydzień, by odkręcić skreślenie
Mój stan się pogorszył art. 20 ust. 7: informujesz świadczeniodawcę, a ten koryguje termin, jeśli wynika to z kryteriów medycznych nie czekasz na pierwotną datę
Mam papierowe skierowanie art. 20 ust. 2a pkt 1: oryginał trzeba dostarczyć w 14 dni roboczych od wpisu pod rygorem skreślenia nie odkładaj dostarczenia dokumentu

Jak znaleźć szpital, do którego warto się przenieść?

Tu trzeba uczciwie powiedzieć coś, czego nie przeczytasz w poradnikach: dla świadczeń z listy onkologicznej publiczna wyszukiwarka terminów nie pomoże. Artykuł 23 ust. 4 nakazuje świadczeniodawcom przekazywać NFZ każdego dnia roboczego informację o pierwszym wolnym terminie, ale wprost wyłącza z tego obowiązku świadczenia, dla których prowadzona jest lista oczekujących z art. 20 ust. 12, czyli właśnie onkologiczna. Dlatego wpisanie „onkologia" w informatorze o terminach leczenia daje obraz niepełny.

Zostają inne drogi, też oparte na przepisach:

  • art. 23 ust. 3 zobowiązuje NFZ do informowania pacjenta o świadczeniodawcach, którzy mają umowę, o średnim czasie oczekiwania i o pierwszym wolnym terminie, a ust. 9 nakazuje udzielać tych informacji w szczególności przez bezpłatną linię telefoniczną;
  • karta DiLO zawiera dane koordynatora: imię, nazwisko, służbowy telefon i służbowy e-mail (art. 40 ust. 4 pkt 5 ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1208). Zadaniem koordynatora jest informowanie o organizacji diagnostyki i leczenia oraz koordynacja na poszczególnych etapach opieki (art. 2 pkt 4). To pierwszy telefon, który warto wykonać, zanim zacznie się szukać na własną rękę;
  • w sieci onkologicznej ośrodki działają na poziomach, a plan leczenia ustala wielodyscyplinarny zespół terapeutyczny; art. 16 dopuszcza ustalanie planu przez systemy teleinformatyczne, czyli telekonsylium. Czasem nie potrzebujesz zmieniać szpitala, tylko doprosić do zespołu ośrodek wyższego poziomu.

Chcesz mieć dostęp do leczenia za granicą?

Sprawdź pakiety ochrony na wypadek poważnej choroby — leczenie w renomowanych klinikach do 2 mln EUR.

Wolisz porozmawiać? 71 307 00 04

Zobacz pakiety

Czy mam prawo do drugiej opinii, zanim się przeniosę?

Tak, i to jest ruch, który radzę zrobić przed zmianą ośrodka. Artykuł 6 ust. 3 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 581) daje pacjentowi prawo żądać, aby lekarz zasięgnął opinii innego lekarza albo zwołał konsylium lekarskie. Lekarz może odmówić, jeśli uzna żądanie za bezzasadne (ust. 4), ale zarówno żądanie, jak i odmowę odnotowuje się w dokumentacji medycznej (ust. 5). Ten wpis ma znaczenie: jeśli potem składasz skargę albo przechodzisz do innego ośrodka, w dokumentacji zostaje ślad, że prosiłeś.

Do tego art. 6 ust. 2 daje prawo do „przejrzystej, obiektywnej, opartej na kryteriach medycznych procedury ustalającej kolejność dostępu" w sytuacji ograniczonych możliwości udzielenia świadczeń. Połączone z art. 20 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach, który nakazuje świadczeniodawcy na żądanie pacjenta uzasadnić przyczyny wyboru terminu, daje to konkretny instrument: zamiast domyślać się, można poprosić o pisemne wyjaśnienie, dlaczego termin jest taki, a nie inny.

Co z dokumentacją medyczną i czy trzeba za nią płacić?

To praktycznie najważniejsza część przenosin, bo nowy ośrodek bez dokumentacji zacznie od badań, które już masz.

Przy nowotworach zasada jest wyjątkowo korzystna. Artykuł 40 ust. 1 ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej nakazuje świadczeniodawcy sporządzić i przekazać nieodpłatnie pacjentowi z kartą DiLO kopię dokumentacji dotyczącej diagnostyki i leczenia onkologicznego, i wprost wyłącza opłatę z art. 28 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta. Kopia stanowi załącznik do karty DiLO. Czyli: wychodząc, zabierasz ze sobą pełny zestaw, bez rachunku.

Poza pakietem onkologicznym obowiązuje reguła ogólna. Art. 28 ust. 2a pkt 1 ustawy o prawach pacjenta zwalnia z opłaty udostępnienie dokumentacji pacjentowi po raz pierwszy w żądanym zakresie. Dopiero kolejne wydanie może być płatne, a maksymalne stawki są określone jako ułamki przeciętnego wynagrodzenia: 0,002 za stronę wyciągu albo odpisu, 0,00007 za stronę kopii lub wydruku i 0,0004 za nośnik danych. Nie podaję złotówek, bo podstawa zmienia się co kwartał razem z komunikatem Prezesa GUS, ale rząd wielkości przy kopii to grosze za stronę.

I jeszcze drobiazg, który w szpitalu bardzo pomaga: art. 21 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta pozwala, by na życzenie pacjenta przy udzielaniu świadczeń była obecna osoba bliska. Odmowa jest możliwa tylko z powodu zagrożenia epidemicznego albo bezpieczeństwa zdrowotnego i musi być odnotowana w dokumentacji. To ten sam przepis, na którym opiera się obecność rodzica przy dziecku w szpitalu, opisana w poradniku o tym, kiedy rodzic nocuje przy dziecku.

A jeśli leczę się za granicą z polisy?

Tam reguły są zupełnie inne i warto o nich wiedzieć, zanim podejmie się decyzję. Warunki ubezpieczenia Global Doctors przewidują, że ubezpieczyciel przedstawia propozycję trzech placówek, a ubezpieczony wybiera jedną (pkt 29). Potem otrzymuje certyfikat medyczny, który dotyczy leczenia w danej placówce i jest ważny 3 miesiące; po upływie ważności wystawia się nowy, a przed tym oceniany jest aktualny stan zdrowia pacjenta (pkt 30). Punkt 67 ppkt 9 zamyka temat: ubezpieczyciel nie pokrywa kosztów leczenia w innej placówce niż wskazana w certyfikacie.

Wniosek praktyczny: za granicą nie można „przenieść się" samemu, jak w NFZ. Zmiana szpitala wymaga nowego certyfikatu, a więc kontaktu z Centrum Wsparcia Medycznego. Dla porządku terminy z pkt 78: lista co najmniej trzech placówek w ciągu 3 dni roboczych, certyfikat w ciągu kolejnych 10 dni roboczych po wyborze.

Okiem eksperta

Zanim ktokolwiek zmieni szpital, proszę o jedną rzecz: spisanie na kartce, co konkretnie zawiodło. W połowie przypadków okazuje się, że problemem nie jest ośrodek, tylko brak kontaktu z koordynatorem, którego numer od początku był w karcie DiLO. Przenosiny kosztują czas i zawsze oznaczają okres, w którym nowy zespół dopiero czyta Twoją historię. Jeśli jednak decyzja jest słuszna, zrób to w kolejności: najpierw kopia dokumentacji (bezpłatnie, na podstawie art. 40 ustawy o KSO), potem rozmowa w nowym ośrodku, a rezygnacja na końcu. Przy okazji, z doświadczenia agenta: zmiana szpitala uruchamia koszty, o których nikt nie myśli, czyli dojazdy do innego miasta, noclegi dla osoby bliskiej i kolejne dni wolne w pracy. Polisa onkologiczna tego nie pokryje, bo jej zadaniem jest leczenie za granicą, ale pokryje to świadczenie szpitalne wypłacane za każdy dzień pobytu, jakie znajdziesz choćby w pakiecie dla dwojga na zyciowa.pl. Pieniądze z takiego świadczenia nie wymagają faktur, więc można je wydać właśnie na dojazdy i nocleg.

Przeczytaj również

Najczęstsze pytania

Czy zmieniając szpital, tracę miejsce w kolejce na leczenie onkologiczne?
W pakiecie onkologicznym nie w taki sposób, jak w kolejce planowej. Artykuł 20 ust. 12 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej (tekst jednolity Dz.U. 2025 poz. 1461) nakazuje prowadzić odrębne listy oczekujących dla diagnostyki i leczenia onkologicznego, a ust. 13 wskazuje, że wpis następuje na podstawie karty DiLO oraz czterech kryteriów medycznych: stanu zdrowia, rokowania, chorób współistniejących i zagrożenia niepełnosprawnością. Do tych list nie stosuje się kryteriów z rozporządzenia rządzącego zwykłą kolejką.
Czy mogę być zapisany na leczenie w dwóch szpitalach jednocześnie?
Nie na to samo świadczenie. Artykuł 20 ust. 10 pozwala wpisać się na jedną listę oczekujących u jednego świadczeniodawcy, a ust. 10fa potwierdza, że zasada obowiązuje nawet wtedy, gdy pacjent ma więcej niż jedno skierowanie na takie samo świadczenie. Zmiana ośrodka oznacza więc rezygnację w jednym miejscu i zapis w drugim.
Co się stanie z moim skierowaniem, jeśli zrezygnuję?
Artykuł 20 ust. 2b nakazuje świadczeniodawcy zwrócić pacjentowi oryginał skierowania w postaci papierowej albo umożliwić ponowne użycie e-skierowania przez odpowiednią zmianę jego statusu w systemie. Skierowanie nie przepada. Przy skierowaniu papierowym pamiętaj, że oryginał trzeba dostarczyć nowemu świadczeniodawcy w terminie 14 dni roboczych od wpisu na listę, pod rygorem skreślenia.
Czy muszę zapłacić za kopię dokumentacji medycznej przy przenosinach?
Przy nowotworach nie. Artykuł 40 ust. 1 ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1208) nakazuje wydać pacjentowi z kartą DiLO kopię dokumentacji dotyczącej diagnostyki i leczenia onkologicznego nieodpłatnie i wprost wyłącza opłatę z art. 28 ust. 1 ustawy o prawach pacjenta. Poza pakietem onkologicznym pierwsze udostępnienie dokumentacji pacjentowi w żądanym zakresie też jest bezpłatne (art. 28 ust. 2a pkt 1).
Czy mam prawo poprosić o drugą opinię przed zmianą szpitala?
Tak. Artykuł 6 ust. 3 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 581) pozwala żądać, by lekarz zasięgnął opinii innego lekarza albo zwołał konsylium. Lekarz może odmówić, jeśli uzna żądanie za bezzasadne, ale zarówno żądanie, jak i odmowę odnotowuje się w dokumentacji medycznej. Niezależnie od tego art. 20 ust. 2 pkt 2 ustawy o świadczeniach zobowiązuje świadczeniodawcę, by na żądanie pacjenta uzasadnił przyczyny wyboru terminu.
Czy można zmienić szpital za granicą w ramach polisy onkologicznej?
Nie samodzielnie. Warunki ubezpieczenia Global Doctors przewidują propozycję trzech placówek i wybór jednej przez ubezpieczonego (pkt 29), a certyfikat medyczny dotyczy leczenia w danej placówce i jest ważny 3 miesiące (pkt 30). Punkt 67 ppkt 9 wyłącza pokrycie kosztów leczenia w innej placówce niż wskazana w certyfikacie, więc zmiana wymaga wystawienia nowego certyfikatu po ocenie aktualnego stanu zdrowia.

Chcesz mieć dostęp do leczenia za granicą?

Sprawdź pakiety ochrony na wypadek poważnej choroby — leczenie w renomowanych klinikach do 2 mln EUR.

Wolisz porozmawiać? 71 307 00 04

Zobacz pakiety